Blog

Máy lạnh bị xì gas là một trong những sự cố khá phổ biến sau một thời gian sử dụng hoặc sau khi hệ thống được lắp đặt không đúng kỹ thuật. Khi môi chất lạnh bị rò rỉ ra ngoài, khả năng trao đổi nhiệt của máy sẽ giảm, khiến phòng lâu mát, máy phải chạy lâu hơn và điện năng tiêu thụ có thể tăng lên đáng kể.

Nhiều người khi thấy máy lạnh yếu thường nghĩ rằng chỉ cần gọi thợ đến nạp thêm gas là có thể sử dụng bình thường. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân thực sự là rò rỉ nhưng điểm xì chưa được xử lý, lượng gas mới nạp vào vẫn có thể tiếp tục thất thoát sau một thời gian ngắn.

Vì vậy, khi nghi ngờ máy lạnh thiếu gas, điều quan trọng không phải là nạp ngay mà cần kiểm tra xem hệ thống có bị xì hay không, vị trí rò nằm ở đâu và tình trạng đường ống hiện tại như thế nào.

1. Tình trạng rò rỉ gas ở máy lạnh là gì?

Máy lạnh hoạt động dựa trên một hệ thống kín, trong đó môi chất lạnh tuần hoàn liên tục giữa dàn lạnh và dàn nóng để thực hiện quá trình hấp thụ và thải nhiệt.

Khi đường ống, mối nối hoặc một bộ phận nào đó trong hệ thống bị hở, môi chất lạnh có thể thoát ra ngoài. Đây là tình trạng thường được gọi là máy lạnh xì gas hoặc rò gas.

1.1. Vì sao gas máy lạnh có thể bị rò rỉ?

Trong điều kiện bình thường, gas không phải là vật tư bị tiêu hao thường xuyên giống như nhiên liệu.

Nếu hệ thống kín và lắp đặt đúng kỹ thuật, lượng môi chất lạnh có thể được giữ ổn định trong thời gian dài.

Gas thường bị thất thoát khi xuất hiện một trong các vấn đề như:

• Mối loe ống đồng không kín.
• Đầu nối bị lỏng.
• Ống đồng bị nứt hoặc thủng.
• Dàn nóng hoặc dàn lạnh bị ăn mòn.
• Hệ thống rung mạnh trong thời gian dài.
• Thi công sai kỹ thuật.
• Mối hàn không đạt yêu cầu.
• Đường ống bị va đập khi sửa chữa hoặc cải tạo công trình.

Vì vậy, khi máy lạnh thiếu gas bất thường, cần nghi ngờ khả năng rò rỉ trước khi nghĩ đến việc nạp bổ sung.

1.2. Xì gas khác gì với máy lạnh thiếu gas?

Thiếu gas là trạng thái lượng môi chất lạnh trong hệ thống thấp hơn mức cần thiết.

Trong khi đó, xì gas là nguyên nhân khiến môi chất thoát ra ngoài.

Có thể hiểu đơn giản:

• Thiếu gas là tình trạng.
• Xì gas là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng đó.

Nếu chỉ xử lý phần “thiếu” bằng cách nạp thêm mà không xử lý phần “xì”, sự cố rất dễ lặp lại.

Đó là lý do kỹ thuật viên cần kiểm tra hệ thống trước khi nạp gas mới.

1.3. Máy lạnh xì gas có nguy hiểm không?

Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào vị trí rò rỉ, loại môi chất lạnh và tình trạng vận hành của máy.

Trong thực tế sử dụng, điều đáng lo hơn thường là ảnh hưởng đến thiết bị:

• Máy lạnh mất khả năng làm mát.
• Máy nén phải hoạt động lâu hơn.
• Hệ thống dễ phát sinh lỗi.
• Điện năng tiêu thụ tăng.
• Tuổi thọ thiết bị có thể giảm.
• Chi phí sửa chữa tăng nếu tiếp tục sử dụng kéo dài.

Với trường hợp rò lớn hoặc nghi ngờ bất thường, nên tắt máy và gọi kỹ thuật kiểm tra thay vì tiếp tục vận hành.

2. Dấu hiệu nhận biết máy lạnh xì gas

Không phải lúc nào người dùng cũng nhìn thấy trực tiếp vị trí rò. Tuy nhiên, máy lạnh thường xuất hiện một số dấu hiệu bất thường khi lượng môi chất trong hệ thống giảm.

2.1. Máy lạnh chạy nhưng không đủ mát

Đây là dấu hiệu dễ nhận biết nhất.

Bạn có thể thấy:

• Máy vẫn chạy.
• Quạt dàn lạnh vẫn thổi.
• Remote vẫn hoạt động bình thường.
• Nhưng nhiệt độ phòng giảm rất chậm.
• Hơi lạnh yếu hơn trước.
• Phòng không đạt mức nhiệt cài đặt.

Khi lượng gas không đủ, khả năng hấp thụ nhiệt tại dàn lạnh giảm, khiến hiệu quả làm mát bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, hiện tượng máy không mát cũng có thể xuất phát từ các nguyên nhân khác như dàn lạnh bẩn, dàn nóng khó giải nhiệt, quạt yếu hoặc công suất máy không phù hợp.

Vì vậy, không nên kết luận máy xì gas chỉ dựa trên một dấu hiệu duy nhất.

2.2. Dàn lạnh đóng tuyết hoặc chảy nước bất thường

Khi áp suất và nhiệt độ trong hệ thống thay đổi bất thường, một số máy có thể xuất hiện hiện tượng đóng tuyết tại:

• Đường ống.
• Dàn trao đổi nhiệt.
• Van hoặc đầu nối.
• Khu vực gần dàn lạnh.

Khi lớp tuyết tan, nước có thể nhỏ xuống và khiến người dùng nhầm với lỗi thoát nước.

Ngoài ra, dàn lạnh bẩn hoặc quạt yếu cũng có thể gây đóng tuyết. Vì vậy, kỹ thuật viên cần kiểm tra tổng thể thay vì chỉ nhìn vào hiện tượng bên ngoài.

2.3. Máy chạy lâu, tốn điện và phát sinh lỗi

Một hệ thống thiếu môi chất lạnh có thể phải vận hành lâu hơn để cố gắng đạt nhiệt độ cài đặt.

Người dùng có thể nhận thấy:

• Máy chạy liên tục.
• Phòng lâu mát.
• Dàn nóng hoạt động nhiều.
• Tiền điện tăng bất thường.
• Máy báo lỗi.
• Máy tự ngắt hoặc hoạt động không ổn định.

Nếu tình trạng này kéo dài, máy nén có thể phải làm việc trong điều kiện không phù hợp.

3. Khung nhận biết nhanh tình trạng xì gas máy lạnh

Khung trên chỉ mang tính định hướng. Để xác định chính xác, kỹ thuật viên cần đo áp suất, kiểm tra tình trạng vận hành và dò rò trên toàn hệ thống.

4. Những nguyên nhân khiến máy lạnh xì gas

Tình trạng rò gas thường liên quan đến chất lượng lắp đặt, đường ống hoặc sự xuống cấp của thiết bị sau thời gian dài sử dụng.

4.1. Rò rỉ tại đầu nối và mối loe ống đồng

Đầu nối giữa ống đồng và thiết bị là một trong những vị trí cần được kiểm tra đầu tiên.

Nếu mối loe không đạt yêu cầu, có thể xuất hiện:

• Bề mặt loe không đều.
• Mép ống bị nứt.
• Siết quá lỏng.
• Siết quá chặt làm biến dạng.
• Đầu nối bị lệch.
• Bề mặt tiếp xúc không kín.

Sau một thời gian vận hành, rung động và thay đổi nhiệt độ có thể khiến điểm hở ngày càng rõ hơn.

Đây là lý do kỹ thuật lắp đặt ban đầu ảnh hưởng rất lớn đến độ kín của toàn hệ thống.

4.2. Đường ống đồng bị nứt, thủng hoặc xuống cấp

Ống đồng có thể bị hư hỏng do:

• Va đập.
• Uốn gấp quá mức.
• Bị vật sắc cắt vào.
• Bị ăn mòn.
• Bị cọ xát trong thời gian dài.
• Thi công trong môi trường ẩm hoặc hóa chất.
• Chất lượng ống không phù hợp.

Những vị trí đường ống âm tường hoặc âm trần thường khó kiểm tra hơn.

Nếu điểm xì nằm tại khu vực khó tiếp cận, việc sửa chữa có thể cần mở trần hoặc thay mới một đoạn ống.

4.3. Lắp đặt sai kỹ thuật hoặc rung động lâu ngày

Dàn nóng và đường ống đều chịu rung trong quá trình hoạt động.

Nếu giá đỡ không chắc chắn hoặc đường ống không được cố định đúng cách, rung động kéo dài có thể ảnh hưởng đến mối nối.

Một số lỗi thi công thường gặp gồm:

• Không thử kín đúng quy trình.
• Không hút chân không đạt yêu cầu.
• Đi ống quá căng.
• Thiếu giá đỡ.
• Để ống cọ vào tường hoặc kim loại.
• Hàn nối không đảm bảo.
• Không bảo vệ đường ống tại vị trí xuyên tường.

Những lỗi nhỏ trong giai đoạn thi công có thể trở thành nguyên nhân gây rò gas sau một thời gian sử dụng.

> Xem thêm: Mẹo hay về máy lạnh giúp sử dụng hiệu quả và hạn chế sự cố

5. Máy lạnh xì gas có nên tiếp tục sử dụng không?

Nếu đã xác định máy lạnh bị rò môi chất, không nên tiếp tục vận hành kéo dài.

Việc sử dụng trong tình trạng thiếu gas không chỉ làm phòng không đủ mát mà còn có thể khiến thiết bị hoạt động kém ổn định.

5.1. Vì sao không nên chỉ nạp thêm gas?

Đây là lỗi xử lý khá phổ biến.

Người dùng thấy máy kém lạnh, gọi thợ nạp gas, máy lạnh trở lại bình thường trong một thời gian rồi lại yếu.

Nếu nguyên nhân là điểm rò chưa được xử lý, quá trình này sẽ lặp lại.

Cách làm đúng nên là:

1. Kiểm tra tình trạng hệ thống.
2. Xác định có rò gas hay không.
3. Dò vị trí rò.
4. Xử lý điểm xì.
5. Kiểm tra độ kín.
6. Hút chân không nếu cần.
7. Nạp môi chất đúng yêu cầu.
8. Chạy thử lại toàn hệ thống.

Như vậy mới xử lý được nguyên nhân thay vì chỉ giải quyết tạm thời triệu chứng.

5.2. Xì gas ảnh hưởng thế nào đến máy nén?

Máy nén là một trong những bộ phận quan trọng và có chi phí cao của hệ thống điều hòa.

Khi lượng môi chất không phù hợp, điều kiện làm việc của hệ thống cũng thay đổi.

Nếu tiếp tục vận hành lâu trong trạng thái bất thường, có thể xuất hiện:

• Máy nén hoạt động kéo dài.
• Nhiệt độ vận hành tăng.
• Hiệu suất làm lạnh giảm.
• Hệ thống dễ báo lỗi.
• Tuổi thọ linh kiện bị ảnh hưởng.

Mức độ ảnh hưởng cụ thể còn tùy loại máy, lượng gas còn lại và thời gian vận hành.

5.3. Khi nào cần gọi kỹ thuật kiểm tra?

Nên kiểm tra sớm khi xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Máy lạnh đột nhiên yếu hơn trước.
• Đã vệ sinh nhưng vẫn không mát.
• Ống đồng đóng tuyết.
• Máy chạy liên tục.
• Có vết dầu tại mối nối.
• Máy báo lỗi liên quan đến hệ thống lạnh.
• Nạp gas trước đó nhưng nhanh chóng lại thiếu.
• Dàn nóng hoặc dàn lạnh hoạt động bất thường.

Việc kiểm tra sớm thường giúp khoanh vùng lỗi dễ hơn và hạn chế hư hỏng lan sang các bộ phận khác.

6. Cách kiểm tra và xử lý 

Xử lý máy lạnh xì gas cần thực hiện theo đúng trình tự kỹ thuật. Không nên nạp bổ sung môi chất khi chưa xác định nguyên nhân rò rỉ.

6.1. Kiểm tra vị trí rò rỉ trên đường ống và đầu nối

Kỹ thuật viên thường kiểm tra trước tại các vị trí có khả năng rò cao như:

• Đầu nối dàn lạnh.
• Đầu nối dàn nóng.
• Mối hàn.
• Bộ chia.
• Van.
• Đoạn ống bị gấp.
• Khu vực có vết dầu.
• Dàn trao đổi nhiệt.

Tùy tình trạng hệ thống, việc dò rò có thể sử dụng các phương pháp và thiết bị chuyên dụng phù hợp.

Một điểm quan trọng là không bỏ sót nhiều vị trí rò cùng lúc.

6.2. Khắc phục điểm xì trước khi nạp lại gas

Sau khi xác định vị trí rò, phương án xử lý có thể là:

• Làm lại mối loe.
• Siết lại đầu nối đúng kỹ thuật.
• Hàn lại vị trí rò.
• Thay đoạn ống hư hỏng.
• Thay van hoặc linh kiện lỗi.
• Thay dàn nếu bị ăn mòn nghiêm trọng.

Sau khi sửa, hệ thống cần được kiểm tra lại độ kín.

Nếu chưa đảm bảo kín mà đã nạp gas, nguy cơ thất thoát tiếp tục vẫn còn.

6.3. Hút chân không, nạp gas và chạy thử hệ thống

Sau khi hệ thống được xử lý kín, kỹ thuật viên sẽ thực hiện các bước tiếp theo tùy cấu hình máy.

Quá trình thường bao gồm:

• Kiểm tra độ kín.
• Hút chân không.
• Nạp môi chất theo yêu cầu kỹ thuật.
• Kiểm tra áp suất vận hành.
• Kiểm tra nhiệt độ gió.
• Kiểm tra dòng điện.
• Kiểm tra tiếng ồn.
• Kiểm tra khả năng thoát nước.
• Theo dõi máy trong quá trình chạy thử.

Lượng môi chất cần được nạp theo đúng loại gas và yêu cầu của thiết bị, không nên nạp theo cảm tính.

7. Cách hạn chế tình trạng máy lạnh xì gas trở lại

Không thể loại bỏ hoàn toàn mọi rủi ro, nhưng thi công và bảo trì đúng cách có thể hạn chế đáng kể khả năng tái diễn.

7.1. Thi công đường ống đúng kỹ thuật

Ngay từ khi lắp đặt, cần chú ý:

• Dùng ống đồng phù hợp.
• Loe ống đúng kỹ thuật.
• Siết đầu nối đúng lực.
• Bảo ôn đầy đủ.
• Cố định đường ống chắc chắn.
• Hạn chế uốn gấp.
• Bảo vệ ống tại vị trí xuyên tường.
• Kiểm tra độ kín trước khi vận hành.

Một hệ thống được thi công cẩn thận ngay từ đầu thường ít phát sinh sự cố hơn trong quá trình sử dụng.

7.2. Bảo trì và kiểm tra hệ thống định kỳ

Bảo trì không chỉ là vệ sinh lưới lọc.

Kỹ thuật viên có thể kiểm tra thêm:

• Tình trạng đầu nối.
• Đường ống.
• Dàn nóng.
• Dàn lạnh.
• Dấu hiệu bất thường.
• Tiếng ồn.
• Độ rung.
• Khả năng giải nhiệt.
• Hiệu quả làm mát.

Việc phát hiện sớm một điểm rò nhỏ thường dễ xử lý hơn so với khi hệ thống đã mất nhiều môi chất.

7.3. Không tự ý nạp gas khi chưa xác định nguyên nhân

Nếu máy lạnh thiếu gas sau một thời gian sử dụng, điều đầu tiên cần làm là kiểm tra nguyên nhân.

Không nên coi nạp gas là một hạng mục bảo trì bắt buộc theo chu kỳ.

Trong một hệ thống kín bình thường, gas không tự nhiên “hết” nhanh.

Nếu phải nạp nhiều lần trong thời gian ngắn, khả năng cao hệ thống đang có vấn đề cần được kiểm tra kỹ.

8. Kết luận

Máy lạnh xì gas có thể khiến thiết giảm khả năng làm mát, phải chạy lâu hơn và dễ phát sinh các vấn đề trong quá trình vận hành.

Điều quan trọng nhất là không nên chỉ nạp thêm gas khi chưa xác định vị trí rò. Phương án đúng là kiểm tra hệ thống, xử lý điểm xì, thử kín và sau đó mới nạp môi chất theo yêu cầu kỹ thuật.

Nếu máy lạnh đột nhiên yếu, đóng tuyết, chạy liên tục hoặc đã nạp gas nhưng nhanh chóng lại thiếu, nên gọi kỹ thuật kiểm tra sớm để tránh làm sự cố kéo dài.

Liên hệ ngay với Điện Lạnh Phan Gia – đại lý ủy quyền chính hãng Daikin, để được tư vấn giải pháp điều hòa tối ưu và hỗ trợ khảo sát hoàn toàn miễn phí cho công trình của bạn. Theo dõi Phan Gia qua Facebook để cập nhật các giải pháp HVAC hiện đại, công trình thực tế và nhiều ưu đãi mới nhất.